Zaloguj    Moje konto    Moje wiadomości
     Start     Zadaj pytanie     Rejestracja     Wyszukiwarka     Nowe posty     Szukamy moderatorów     Kontakt  
POKRZYWDZONY w postępowaniu karnym
Poprzedni temat :: Następny temat
Ten temat jest zablokowany bez możliwości zmiany postów lub pisania odpowiedzi
Autor Wiadomość
mariusz_j_wsus_poznan
Moderator
Moderator


Dołączył: 16 Wrz 2011
Posty: 3769
Skąd: Poznań
PostWysłany: 23/11/2011, 2:37    Temat postu: POKRZYWDZONY w postępowaniu karnym Odpowiedz z cytatem

POKRZYWDZONY w postępowaniu karnym

POKRZYWDZONY - KIM JEST, CO MOŻE

Rozwiązania prawne uchwalonego w dniu 6 czerwca 1997 r. kodeksu postępowania karnego w zasadniczy sposób wzmacniają rolę i znaczenie pokrzywdzonego w toku postępowania karnego.

W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną (art.299 § 1 kpk), natomiast w postępowaniu jurysdykcyjnym może wystąpić w roli strony jako oskarżyciel posiłkowy, oskarżyciel prywatny oraz powód cywilny.

Z istoty roli w jakiej występuje w postępowaniu karnym pokrzywdzony wynikają jego konkretne uprawnienia.

Zgodnie z art. 49 kpk pokrzywdzonym jest osobą fizyczną lub prawną, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Mimo braku osobowości prawnej pokrzywdzonym może być także instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna.

W przypadku wyrządzenia szkody w mieniu takiej instytucji, jeżeli nie działa jej organ, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej ( np. NIK, organy kontroli skarbowej), które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania. Za pokrzywdzonego uważa się także zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy (ojciec, matka) albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia - prokurator.

Między innymi w zależności od roli pokrzywdzonego w zakresie inicjatywy wszczęcia postępowania karnego można dokonać podziału przestępstw na:
przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, czyli z urzędu , a więc z inicjatywy organu ścigania i niezależnie od woli pokrzywdzonego (art.10 § 1 kpk) przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, lecz na wniosek pokrzywdzonego (art.12 § 1 kpk) przestępstwa z oskarżenia prywatnego, czyli na skutek skargi pokrzywdzonego bezpośrednio do sądu (art. 59 § 1 kpk).
Zasadą jest, że przestępstwa zgodnie z zasadą legalizmu ścigane są z urzędu i niezależnie od woli pokrzywdzonego, a więc nawet w sytuacji gdyby pokrzywdzony nie rościł do sprawcy żadnej pretensji. Mając na uwadze, że przestępstwo godzi w interes publiczny, oskarżyciel publiczny w imię tego interesu zobowiązany jest wnosić i popierać oskarżenie.

W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek, z chwilą złożenia wniosku, postępowanie toczy się z urzędu. Wniosek w postępowaniu przygotowawczym może być cofnięty za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu, za wyjątkiem przestępstwa zgwałcenia (art. 197 kk).

Istnieje jednak specyficzna kategoria przestępstw, które godzą tylko pośrednio w interes publiczny, bezpośrednio zaś w interes prywatny pokrzywdzonego, np. zniewaga. Cechują się one znacznie mniejszą szkodliwością społeczną, stąd też w tych sprawach oskarżenie pozostawione jest przez cały bieg procesu pokrzywdzonemu. Są to przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego.

Pokrzywdzony w znaczeniu procesowym jest to osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Poszczególnymi dobrami prawnymi są np. życie, zdrowie, mienie, wolność, cześć, bezpieczeństwo w komunikacji itp.

W toku postępowania przygotowawczego pokrzywdzony posiada uprawnienia do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia (art. 315 § 1 kpk), takich na przykład jak:
przesłuchanie dodatkowych świadków, dokonanie oględzin miejsca, osób lub rzeczy, czy też powołania biegłego. Nadto pokrzywdzony ma prawo uczestniczenia we wnioskowanych czynnościach dowodowych (art. 315 § 2 kpk). Stąd też, jeżeli pokrzywdzony złoży wniosek o przesłuchanie dodatkowego świadka, może brać udział w tej czynności procesowej. Może on także żądać sądowego przesłuchania świadka w toku postępowania przygotowawczego, jeśli grozi niemożność przesłuchania świadka w późniejszej fazie postępowania przed sądem (art. 316 § 1 kpk).
Pokrzywdzony może również żądać dopuszczenia do każdej innej czynności dowodowej (art. 317 kpk). Prokurator może odmówić dopuszczenia do udziału w czynności ze względu na ważny interes śledztwa lub dochodzenia (art. 317 § 2 kpk). Pokrzywdzony posiada także uprawnienia do przeglądania, za uprzednią zgodą prowadzącego dochodzenie lub śledztwo, akt postępowania (art. 156 § 5 kpk). Może również żądać odpisu protokołu czynności, w której uczestniczył lub miał prawo uczestniczyć, jak też dokumentu pochodzącego od niego lub sporządzonego z jego udziałem (art. 157 § 3 kpk).

Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ma obowiązek doręczenia pokrzywdzonemu odpisu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej oraz na wniosek pokrzywdzonego zezwala na wzięcie udziału w przesłuchaniu biegłego i zapoznaniu się z opinią (art. 318 kpk).

W trakcie trwania śledztwa lub dochodzenia pokrzywdzony ma prawo na zasadach ogólnych zaskarżać postanowienia i zarządzenia wydane w postępowaniu przygotowawczym (art.459 § 1, art. 465 § 1 i art. 466 §1 kpk), w tym także postanowienia o odmowie wszczęcia, umorzeniu i zawieszeniu postępowania (art. 306 § 1 kpk). Pokrzywdzonego zawiadamia się o zamknięciu dochodzenia lub śledztwa, o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu lub o skierowaniu do sądu wniosku o warunkowe umorzenie postępowania.

W trakcie trwania śledztwa lub dochodzenia pokrzywdzony ma prawo na zasadach ogólnych zaskarżać postanowienia i zarządzenia wydane w postępowaniu przygotowawczym (art.459 § 1, art. 465 § 1 i art. 466 §1 kpk), w tym także postanowienia o odmowie wszczęcia, umorzeniu i zawieszeniu postępowania (art. 306 § 1 kpk).
Pokrzywdzonego zawiadamia się o zamknięciu dochodzenia lub śledztwa, o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu lub o skierowaniu do sądu wniosku o warunkowe umorzenie postępowania.

Pełnomocnikiem instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej może być także radca prawny albo inny pracownik tej instytucji lub organu nadrzędnego. W zakresie roszczeń majątkowych pełnomocnikiem osoby prawnej innej niż wyżej wspomniane, jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, a także osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą może być również jej radca prawny.

W postępowaniu jurysdykcyjnym pokrzywdzony może wystąpić w roli strony jako oskarżyciel posiłkowy, oskarżyciel prywatny lub powód cywilny.

Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.
źródło : Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
www.swidnica.po.gov.pl/ (23.11.2011 r.)


Ostatnio zmieniony przez mariusz_j_wsus_poznan dnia 24/12/2011, 2:22, w całości zmieniany 3 razy
Powrót do góry
Profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
google_adsense

Google



Wysłany: 23/11/2011, 2:37    Temat postu: Google AdSense

Powrót do góry
mariusz_j_wsus_poznan
Moderator
Moderator


Dołączył: 16 Wrz 2011
Posty: 3769
Skąd: Poznań
PostWysłany: 23/11/2011, 2:48    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

POKRZYWDZONY - JAKO OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY

W sprawach o przestępstwa z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może w postępowaniu sądowym działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego (art.53 kpk). W wypadku wniesienia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego , pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. W takim przypadku odstąpienie przez oskarżyciela publicznego od oskarżenia nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego.

Oskarżyciel posiłkowy w postępowaniu jurysdykcyjnym jest pełnoprawną stroną procesową. W podejmowanych działaniach jest niezależny od oskarżyciela publicznego. Ma prawo do składania wniosków dowodowych, uczestniczenia w czynnościach procesowych, zaskarżania orzeczeń sądowych, w tym także w odniesieniu do kary. Mając na uwadze interes jaki reprezentuje, może jedynie popierać oskarżenie, a w związku z tym nie może podejmować czynności na korzyść oskarżonego.

Pokrzywdzony może występować przed sądem w charakterze oskarżyciela posiłkowego także zamiast oskarżyciela publicznego. Następuje to w sytuacji odstąpienia przez tego ostatniego od oskarżenia.
Nadto pokrzywdzony może wystąpić samodzielnie w charakterze oskarżyciela posiłkowego po wniesieniu do sądu aktu oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w razie powtórnego, po wcześniejszym uchyleniu przez sąd, wydania przez prokuratora postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia. Termin do wniesienia aktu oskarżenia wynosi l miesiąc od doręczenia pokrzywdzonemu zawiadomienia o postanowieniu. Akt oskarżenia w takiej sytuacji powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata (art. 55 § l i 2 kpk).

Przepisy kodeksu postępowania karnego przewidują także sytuację, gdy pokrzywdzony staje się oskarżycielem posiłkowym z mocy samego prawa. Następuje to w okolicznościach, gdy prokurator po wytoczeniu przez pokrzywdzonego oskarżenia prywatnego wstępuje na mocy artykułu 60 § 1 kpk do wszczętego już przed sądem postępowania, jeżeli uzna, iż wymaga tego interes społeczny. Dotychczasowy oskarżyciel prywatny staje się wtedy oskarżycielem posiłkowym (art. 60 § 2 kpk).

Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeśli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Powodem takiego rozwiązania jest to, by nadmierna liczba oskarżycieli posiłkowych nie hamowała toku postępowania. Możliwym jest, przy wielości osób pokrzywdzonych, powołanie jednego lub dwóch pełnomocników do reprezentowania ich interesów jako oskarżycieli posiłkowych.

Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania. W jego miejsce mogą wstąpić osoby najbliższe. Jeżeli w terminie 3 miesięcy osoby najbliższe nie wstąpią w prawa zmarłego oskarżyciela posiłkowego, sąd umarza sprawę (art. 58 § 2 kpk i art. 61 kpk).

W celu realizacji swoich uprawnień oskarżyciel posiłkowy może w trakcie rozprawy :
składać wnioski dowodowe, a także zadawać pytania osobom przesłuchiwanym po oskarżycielu publicznym, a przed swoim pełnomocnikiem, oskarżycielem prywatnym, pełnomocnikiem oskarżyciela prywatnego, powodem cywilnym, pełnomocnikiem powoda cywilnego, biegłym, obrońcą, oskarżonym i członkami składu orzekającego (art.370 § 1 kpk).

Po zamknięciu przewodu sądowego oskarżyciel posiłkowy może zabrać głos po oskarżycielu publicznym (art. 406 kpk).

Po wydaniu przez sąd wyroku oskarżyciel posiłkowy może w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie jego uzasadnienia (art.422 § 1 kpk). Termin do wniesienia przez oskarżyciela posiłkowego apelacji wynosi 14 dni i biegnie od chwili doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.

Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.
źródło : Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
www.swidnica.po.gov.pl (23.11.2011 r.)
Powrót do góry
Profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
mariusz_j_wsus_poznan
Moderator
Moderator


Dołączył: 16 Wrz 2011
Posty: 3769
Skąd: Poznań
PostWysłany: 23/11/2011, 3:03    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

POKRZYWDZONY - JAKO OSKARŻYCIEL PRYWATNY

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, które godzą tylko pośrednio w interes publiczny, bezpośrednio zaś w interes prywatny pokrzywdzonego, może on jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać przed sądem oskarżenie (art.59 § 1 kpk).

W toku tego procesu oskarżyciel prywatny dochodzi swego indywidualnego interesu, a Państwo w dążeniu do sprawiedliwego ukarania sprawcy w tym zakresie powierza wykonywanie swojej publicznej funkcji ścigania samemu pokrzywdzonemu.

Akt oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wskazania dowodów, na których opiera się oskarżenie (art.487 kpk).

Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. przewiduje prywatnoskargowy tryb ścigania w stosunku do następujących przestępstw:


umyślnego lekkiego uszkodzenia ciała polegającego na spowodowaniu naruszenia czynności narządów ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni (art.157 § 2 kk)

nieumyślnego lekkiego uszkodzenia ciała (art. 157 § 3 kk)

zniesławienia (art.212 kk)

zniewagi (art. 216 kk)

naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 kk)

Nadto prywatnoskargowy tryb ścigania przestępstw przewidziany jest w stosunku do niektórych przestępstw opisanych poza kodeksem karnym. Przykładem może być art. 46 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz.24 z późn. zm.) przewidujący odpowiedzialność karną za uchylanie się od obowiązku opublikowania sprostowania lub odpowiedzi albo publikacji takiego sprostowania lub odpowiedzi wbrew warunkom określonym w ustawie.

Policja na żądanie pokrzywdzonego zobowiązana jest do przyjęcia ustnej lub pisemnej skargi i zabezpieczenia dowodów, a następnie przesłania skargi do właściwego sądu. Na polecenie sądu Policja w sprawach z oskarżenia prywatnego dokonuje także innych określonych przez sąd czynności dowodowych, a ich wyniki przekazuje sądowi (art.488 kpk).

Rozprawę główną poprzedza prowadzone przez sędziego posiedzenie pojednawcze lub wyznaczone na wniosek stron bądź za ich zgodą postępowanie mediacyjne (art.489 § 1 i 2 kpk).
Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzeniu pojednawczym bez usprawiedliwionej przyczyny uważa się za odstąpienie od oskarżenia . W przypadku nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego na posiedzeniu pojednawczym, sprawę kieruje się na rozprawę główną.

W przypadku pojednania stron postępowanie się umarza. Równocześnie z pojednaniem strony mogą zawrzeć ugodę, której przedmiotem mogą być również roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem. Ugoda taka zawarta na posiedzeniu pojednawczym jest tytułem egzekucji sądowej po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności (art. 494 kpk).

W razie braku pojednania sąd kieruje sprawę na rozprawę główną, wyznaczając w miarę możliwości jej termin. Strony obecne na posiedzeniu powinny w takim wypadku zgłosić wnioski dowodowe (art.495 kpk).

Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego umarza się za zgodą oskarżonego, jeżeli oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Zgoda oskarżonego nie jest wymagana, jeżeli odstąpienie przez oskarżyciela prywatnego od oskarżenia nastąpi przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwionych powodów uznaje się za odstąpienie od oskarżenia (art. 496 kpk).

Także na rozprawie strony mogą pojednać się oraz zawrzeć ugodę , której przedmiotem mogą być roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem. Daje to podstawę dla sądu do umorzenia postępowania (art.499 kpk).

Prokurator w sprawach ściganych z oskarżenia prywatnego może wszcząć postępowanie lub wstąpić do postępowania już wszczętego, jeżeli uzna że wymaga tego interes społeczny.
Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia może do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego, a pokrzywdzony, który wcześniej nie wniósł oskarżenia , może w terminie 14 dni od daty powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne. Jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd umarza postępowanie (art. 60 kpk).

Oskarżony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wnieść przeciwko oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wzajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywatnego czyn, pozostający w związku z czynem mu zarzucanym. Sąd rozpoznaje wówczas obie sprawy łącznie. Motywem takiego rozwiązania jest powszechnie znany fakt, iż w sprawach z oskarżenia prywatnego strony niejednokrotnie obrzucają się zarzutami i często oskarżony jest pokrzywdzonym i odwrotnie. Stąd też, w takiej sytuacji możliwym jest osądzenie wszystkich stron konfliktu, a sąd ma możliwość trafnego orzekania poprzez uwzględnienie i lepsze wyrażenie wzajemnego związku spraw.

Odstąpienie jednego z oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania tylko w części dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia. Obaj oskarżyciele prywatni korzystają także z uprawnień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania pytań przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który pierwszy wniósł akt oskarżenia (art. 497 kpk).

Oskarżenie wzajemne jest niedopuszczalne , jeżeli prokurator wcześniej wszczął postępowanie albo przyłączył się do postępowania. Jeżeli natomiast prokurator przyłączył się do jednego z oskarżeń wzajemnych, sąd wyłącza oskarżenie przeciwne do osobnego postępowania. W razie objęcia przez prokuratora obu oskarżeń wzajemnych postępowanie toczy się z urzędu, zaś oskarżeni korzystają w odpowiednim zakresie również z uprawnień oskarżycieli posiłkowych (art. 498 kpk).

Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.
źródło : Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
www.swidnica.po.gov.pl (23.11.2011 R.)
Powrót do góry
Profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
mariusz_j_wsus_poznan
Moderator
Moderator


Dołączył: 16 Wrz 2011
Posty: 3769
Skąd: Poznań
PostWysłany: 23/11/2011, 3:13    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

POKRZYWDZONY - JAKO POWÓD CYWILNY

W postępowaniu karnym pokrzywdzony może żądać by sąd w ramach procesu karnego rozpoznał także kwestie odpowiedzialności cywilnej sprawcy. Taka możliwość ma na celu przyspieszenie i ułatwienie pokrzywdzonemu zaspokojenia jego roszczeń. Wytoczenie powództwa w ramach procesu karnego ma jeszcze jeden pozytywny aspekt. Zgodnie z art. 642 kpk powód cywilny jest tymczasowo zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od powództwa cywilnego.

Wytoczenie powództwa cywilnego powoduje konieczność przeprowadzenia szeregu czynności tworzących w postępowaniu karnym specjalny nurt, związany z roszczeniami cywilnoprawnymi i wyodrębniony w jakimś stopniu z pozostałej części tego postępowania. Zespół tych czynności w toku postępowania karnego nazywany jest procesem adhezyjnym, a wytoczone powództwo powództwem adhezyjnym.

Pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z przestępstwa (art. 62 kpk).

W takiej sytuacji pokrzywdzony w procesie karnym przed sądem występuje jako powód cywilny.

W razie śmierci pokrzywdzonego osoby najbliższe do chwili rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej mogą wytoczyć powództwo cywilne o przysługujące im roszczenia majątkowe wynikające z popełnienia przestępstwa. W przypadku, gdy pokrzywdzony wytoczył w postępowaniu karnym powództwo cywilne, a następnie zmarł, w jego prawa mogą wstąpić osoby najbliższe i dochodzić przysługujących im roszczeń (art.63 kpk).

Przedmiotem powództwa mogą być wyłącznie roszczenia majątkowe, co nie oznacza, że w procesie można dochodzić tylko roszczeń z tytułu szkody majątkowej. Przedmiotem powództwa może być również zadośćuczynienie pieniężne za szkodę niemajątkową.
Podstawa odszkodowania jest określona w prawie cywilnym. Czyn stanowiący podstawę odpowiedzialności karnej odpowiadający cechom przestępstwa, może jednocześnie odpowiadać cechom czynu niedozwolonego w rozumieniu prawa cywilnego.

Przedmiotem powództwa cywilnego w procesie karnym może być roszczenie obejmujące zarówno poniesione straty ( damnum emergens), jak korzyści, które pokrzywdzony mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

Powództwo cywilne pokrzywdzony może zgłosić już w toku postępowania karnego. Organ prowadzący postępowanie jest wtedy zobowiązany do załączenia pozwu do akt sprawy. Postanowienie co do przyjęcia powództwa wydaje sąd po wpłynięciu sprawy z aktem oskarżenia. Wraz z powództwem cywilnym pokrzywdzony może złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia, w którego przedmiocie orzeka prokurator. Uwzględniając wniosek prokurator wydaje postanowienie o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego składników majątkowych celem zabezpieczenia roszczenia pokrzywdzonego.

Pozew powinien spełniać określone w art. 119 kpk wymogi formalne odnoszące się do każdego pisma procesowego, a nadto te, które wynikają z art. 187 § 1 kpc, mającego zastosowanie w postępowaniu karnym na zasadzie art. 70 kk. W pozwie powinno więc znaleźć się dokładnie określone żądanie, określenie wartości przedmiotu sporu, a także okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie.

Powód cywilny w procesie karnym może działać również przez pełnomocnika (art. 87 § 1 kpk).

W przypadku umorzenia lub zawieszenia postępowania przygotowawczego pokrzywdzony w terminie zawitym 30 dni od daty doręczenia postanowienia może żądać przekazania sprawy sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych. Jeżeli pokrzywdzony w terminie tym nie zgłosi żądania, zabezpieczenie upada, a wniesiony poprzednio pozew nie wywołuje skutków prawnych (art. 69 kpk).

W przypadku niestawiennictwa powoda cywilnego do chwili rozpoczęcia przewodu sądowego (odczytania aktu oskarżenia), sąd pozostawia powództwo cywilne bez rozpoznania, chyba że powód złożył wniosek o rozpoznanie powództwa mimo jego nieobecności.

Sąd przed rozpoczęciem przewodu sądowego ma obowiązek odmówić przyjęcia powództwa cywilnego, jeżeli:

powództwo cywilne z mocy przepisu szczególnego jest niedopuszczalne
roszczenie nie ma bezpośredniego związku z zarzutem aktu oskarżenia
powództwo zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną
to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono
po stronie pozwanych zachodzi współuczestnictwo konieczne z instytucją państwową, samorządową lub społeczną albo osobą, która nie występuje w charakterze oskarżonego
złożono wniosek, o którym mowa w art.46 § 1 Kodeksu karnego

Jeżeli nie zachodzą wymienione wyżej okoliczności, a pozew odpowiada warunkom formalnym, sąd orzeka o przyjęciu powództwa cywilnego. W przypadku, gdyby okoliczności te ujawniły się po rozpoczęciu przewodu sądowego, sąd mimo przyjęcia powództwa cywilnego pozostawia je bez rozpoznania (art.65 kpk).

W toku rozprawy powód cywilny może dowodzić istnienia tych tylko okoliczności, na których opiera swoje roszczenie (art.66 kpk).
Realizacja tych uprawnień obejmuje nie tylko prawo do wykazywania, czy i jaką szkodę poniósł on na skutek przestępstwa, ale także prawo do wykazywania okoliczności, których szkoda ta jest następstwem, a więc będących jednocześnie podstawą odpowiedzialności karnej oskarżonego. Uzasadnieniem możliwości dowodzenia winy oskarżonego przez powoda cywilnego jest fakt, iż ustalenie winy sprawcy w sensie karnoprawnym jest jednocześnie warunkiem merytorycznego orzekania w przedmiocie powództwa cywilnego w procesie karnym. Okoliczności dotyczących kwalifikacji prawnych czynu powód może dowodzić tylko o tyle, o ile kwalifikacja prawna odgrywa rolę z punktu widzenia podstawy lub zakresu roszczenia. Powód cywilny nie ma natomiast prawa dowodzenia okoliczności mających wpływa na wymiar kary.

W celu realizacji swoich uprawnień powód cywilny może na przykład składać wnioski dowodowe, a także zadawać pytania osobom przesłuchiwanym po oskarżycielu publicznym, oskarżycielu posiłkowym, pełnomocniku oskarżyciela posiłkowego, oskarżycielu prywatnym i pełnomocniku oskarżyciela prywatnego, a przed biegłym, obrońcą, oskarżonym i członkami składu orzekającego (art.370 § 1 kpk).

Po zamknięciu przewodu sądowego powód cywilny może zabrać głos po oskarżycielu publicznym, oskarżycielu posiłkowym i oskarżycielu prywatnym (art. 406 kpk).

W razie skazania oskarżonego albo warunkowego umorzenia postępowania, sąd uwzględnia albo oddala powództwo cywilne w całości lub części. W przypadku innego rozstrzygnięcia (np. umorzenia, uniewinnienia) sąd pozostawia powództwo cywilne bez rozpoznania. Sąd orzeka także o pozostawieniu powództwa cywilnego bez rozpoznania również, jeżeli materiał dowodowy ujawniony w toku rozprawy nie wystarcza do rozstrzygnięcia powództwa cywilnego, a uzupełnienie tego materiału spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania. Jeżeli zasądzone odszkodowanie nie pokrywa całej szkody lub nie stanowi pełnego zadośćuczynienia za krzywdę, pokrzywdzony może dochodzić dodatkowych roszczeń w postępowaniu cywilnym (art. 415 kpk).

W terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku powód cywilny może złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. (art.422 § 1 kpk). Termin do wniesienia przez powoda cywilnego apelacji wynosi 14 dni i biegnie od chwili doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.

Jeżeli wymaga tego interes społeczny, powództwo w terminie określonym w art. 62 kpk może wytoczyć także prokurator na rzecz pokrzywdzonego lub, w razie jego śmierci, na rzecz osoby najbliższej pokrzywdzonego. Prokurator może także popierać powództwo wytoczone prze te osoby (art.64 kpk).

Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.
źródło : Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
www.swidnica.po.gov.pl (23.11.2011 r.)
Powrót do góry
Profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
mariusz_j_wsus_poznan
Moderator
Moderator


Dołączył: 16 Wrz 2011
Posty: 3769
Skąd: Poznań
PostWysłany: 23/11/2011, 3:44    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

UPRAWNIENIA I OBOWIĄZKI POKRZYWDZONEGO W TOKU POSTĘPOWANIA KARNEGO

I. Podstawowe prawa pokrzywdzonego:

1.Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 § 1 k.p.k.).

2. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje (art. 51 § 2 i 3 k.p.k.).

3.Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje (art. 51 § 3 k.p.k.).

4.W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać najbliższe osoby, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia - prokurator działając z urzędu (art. 52 § 1 k.p.k.).

5.Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu (art. 51 § 1 k.p.k.). Pokrzywdzony może też w toku postępowania karnego ustanowić swojego pełnomocnika (art. 87 § 1 k.p.k.).

6.Pokrzywdzony może złożyć wniosek o wyłączenie sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 42 § 1 k.p.k.).

7. Jeżeli pokrzywdzony wykaże, że warunki materialne nie pozwalają mu na poniesienie kosztów związanych z pełnomocnictwem bez uszczerbku dla siebie i rodziny, może złożyć do prokuratora (w postępowaniu przygotowawczym) lub do sądu (w postępowaniu sądowym) wniosek o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu (art. 87 § 1 i 88 § 1 k.p.k.).

8.Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję (art. 304 § 1 k.p.k.). Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie nie zostanie w ciągu 6 tygodni powiadomiona o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo do prokuratora powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie (art. 306 § 3 k.p.k., art. 325a k.p.k.).

9.W razie złożenia przez pokrzywdzonego wniosku o ściganie niektórych sprawców, obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku. Przepis ten nie dotyczy najbliższych osoby składającej wniosek (art. 12 § 2 k.p.k.). Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej; nie dotyczy to przestępstwa określonego wart. 197 k.k. (art. 12 § 3 k.p.k.).

1o.Jeżeli pokrzywdzony nie ukończył 15 lat, czynności z jego udziałem powinny być, w miarę możliwości, przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi na przeszkodzie (art. 171 § 3 k.p.k.).

11.W sprawach o przestępstwa określone w rozdziale XXV Kodeksu karnego (przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości) pokrzywdzonego, który w chwili czynu nie ukończył 15 lat, powinno się przesłuchiwać w charakterze świadka tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania lub zażąda tego podejrzany, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego (art. 185a § 1 k.p.k.).

12.Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec pokrzywdzonego występującego w charakterze świadka lub wobec jego najbliższej osoby, w związku z postępowaniem może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości sądu lub prokuratora. W takim wypadku pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której pokrzywdzony jest zatrudniony lub na inny wskazany przez niego adres (art. 191 § 3 k.p.k.).

13.Przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość (art. 177 § la k.p.k.).

14.Pokrzywdzonego, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej nie dającej się pokonać przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu (art. 177 § 2 k.p.k.).

15.W razie okazania innej osoby- pokrzywdzonemu, może on domagać się, aby czynność tę przeprowadzono w sposób wyłączający możliwość jego rozpoznania przez osobę rozpoznawaną (art. 173 § 2 k.p.k.).

16.Pokrzywdzony może składać wnioski o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia (art. 315 § 1 k.p.k., art. 325a k.p.k.).

17.Jeżeli czynności śledztwa lub dochodzenia nie będzie można powtórzyć na rozprawie, pokrzywdzony i jego przedstawiciel ustawowy, mogą być dopuszczeni do tej czynności, chyba że w razie zwłoki, zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub zniekształcenia dowodu. Prokurator może także dopuścić pokrzywdzonego do udziału w innych czynnościach śledztwa lub dochodzenia (art. 316 § 1, art. 317 k.p.k., art. 325a k.p.k.).

18.Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ma obowiązek doręczenia pokrzywdzonemu odpisu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej oraz zezwala na wzięcie udziału w przesłuchaniu biegłego i zapoznaniu się z opinią (art. 318 k.p.k.).

19.Pokrzywdzony w toku śledztwa lub dochodzenia może zwrócić się do sądu z żądaniem przesłuchania świadka, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że nie będzie można go przesłuchać na rozprawie (art. 316 § 3 k.p.k.).

20.Pokrzywdzony uczestniczący w czynnościach podpisując protokół może zgłosić zarzuty co do jego treści (art. 150 §2 k.p.k.).

21.Pokrzywdzony może żądać odpisu protokołu czynności, w której uczestniczył lub miał prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niego lub sporządzonego z jego udziałem oraz na jego wniosek odpłatnie wydaje mu się kserokopię dokumentów z akt sprawy, a za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze może on otrzymać odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie (art. 156 § 2 i 5 k.p.k. i art. 157 § 3 k.p.k.).

22.Pokrzywdzony ma prawo otrzymać na swój koszt po jednej kopii zapisu dźwiękowego lub obrazu utrwalonego w ten sposób czynności procesowej (art. 147 § 4 k.p.k.).

23.Pokrzywdzony, za zgodą prowadzącego postępowanie, może w toku tego postępowania przeglądać akta i sporządzać z nich odpisy, a także złożyć zażalenie na odmowę udostępnienia akt (art. 156 § 1 i 5 k.p.k., art. 159 k.p.k.).

24.Pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia oraz na postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia. W związku z tym przysługuje mu prawo przejrzenia akt (art. 306 § 1 k.p.k., art. 325a k.p.k.). Pokrzywdzonemu przysługuje również złożenie zażalenia na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia, naruszające jego prawa (art. 302 § 2 k.p.k.).

25.Pokrzywdzony może złożyć wniosek lub wyrazić zgodę na złożony wniosek podejrzanego o skierowanie sprawy przez prokuratora do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między nim a podejrzanym (art. 23a k.p.k.).

26.Pokrzywdzony może wnieść do sądu akt oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Termin do wniesienia aktu oskarżenia wynosi miesiąc od doręczenia pokrzywdzonemu zawiadomienia o postanowieniu. Akt oskarżenia powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata (art. 55 § 1 i 2 k.p.k.).

27.Pokrzywdzony po wniesieniu aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego, może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego złożyć oświadczenie, że chce działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego (art. 53 i 54 k.p.k.) lub powoda cywilnego (art. 62 k.p.k.). Jeżeli pokrzywdzony wystąpił z powództwem cywilnym w toku postępowania przygotowawczego, może żądać również jego zabezpieczenia. Na postanowienie co do zabezpieczenia roszczenia przysługuje zażalenie do sądu (art. 69 § 2 i 3 k.p.k.).

28.Pokrzywdzony, jako oskarżyciel posiłkowy, ma prawo składać wnioski dowodowe, być obecnym na całej rozprawie, zadawać pytania przesłuchiwanym osobom oraz złożyć apelację od wyroku. Jeżeli wyrok został wydany przez sąd okręgowy - apelacja musi być sporządzona i podpisana przez adwokata (art. 446 k.p.k.).

29.W razie umorzenia lub zawieszenia postępowania przygotowawczego, w którym zgłoszone było powództwo cywilne, pokrzywdzony, w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia, może żądać przekazania sprawy sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych (art. 69 § 4 k.p.k.).

30.W razie skazania sprawcy za czyn określony w art. 46 k.k., pokrzywdzony (lub inna uprawniona osoba) ma prawo zwrócić się do sądu, aż do zakończenia przesłuchania pokrzywdzonego na rozprawie głównej (art. 49a k.p.k.), z wnioskiem o orzeczenie obowiązku naprawienia wyrządzonej szkody w całości lub części.

31.W razie uchylenia lub zmiany tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego na inny środek zapobiegawczy, prokurator powiadamia o tym niezwłocznie pokrzywdzonego (chyba, że pokrzywdzony oświadczy, że z takiego uprawnienia rezygnuje, o czym winien być wcześniej pouczony (art. 253 § 3 k.p.k.).


II. Podstawowe obowiązki pokrzywdzonego:

1.Pokrzywdzony ma obowiązek stawić się na każde wezwanie organu prowadzącego postępowanie (art. 177 k.p.k.). Na pokrzywdzonego, który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z miejsca czynności przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10.000 złotych, a ponadto zarządzić jego zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie (art, 285 § 1 i 2 k.p.k.).

2.W celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów można pobrać, od pokrzywdzonego odciski daktyloskopijne, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać fotografię osoby lub dokonać utrwalenia głosu, za jego zgodą biegły może również zastosować środki techniczne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu tej osoby (art. 192a k.p.k.).

3. Jeżeli karalność czynu zależ)' od stanu zdrowia pokrzywdzonego nie może on sprzeciwić się oględzinom i badaniom nic połączonym z zabiegiem chirurgicznym łub obserwacją w zakładzie leczniczym (art. 192 § 1 i 3 k.p.k.). W przypadku zaistnienia wątpliwości co do stanu psychicznego pokrzywdzonego jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego spostrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić jego przesłuchanie z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa (art 192 § 2 k.p.k.).

4.Jeżeli pokrzywdzony, nie podając nowego adresu, zmienia miejsca zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pisma wysyłane pod tym adresem uważa się za doręczone (art. 139 § 1 k.p.k.).

POUCZENIE POKRZYWDZONEGO O PODSTAWOWYCH UPRAWNIENIACH I OBOWIĄZKACH
/Załącznik do protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie, przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka/

http://www.policja.pl/download.php?s=1&id=5562

Opracowano w Prokuraturze Okręgowej w Świdnicy.
źródło : Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
www.swidnica.po.gov.pl (23.11.2011 r.)
Pouczenie - załącznik : www.policja.pl/portal/pol/159/5275 (23.11.2011 r.)
Powrót do góry
Profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
Wyświetl posty z ostatnich:     
Ten temat jest zablokowany bez możliwości zmiany postów lub pisania odpowiedzi